Brúkaraprístal

Endamálið við einum prístali er at máta prísbroytingar. Prístal er eitt útroknað tal, sum sýnir gongdina í príslegu ávíst tíðarskeið. Í stuttum er brúkaraprístalið eitt vektað miðal av prísinum á vørum og tænastum, m.a. matur, býlisútreiðslur, frítíð og mentan, hjá brúkarunum, og broytingin í brúkaraprístalinum frá einum tíðarskeiði til eitt annað er eitt av mongum inflasjónsmátum.  

Brúkaraprístalið lýsir sostatt, hvussu prísirnir á einari ávísari nýtslusamanseting av vørum og tænastum, sum húsarhaldini keypa, eru broyttir frá einum tíðarskeiði til eitt annað. Prísirnir á ymiskum vørum og tænastum broytast ikki eins, so eitt prístal endurspeglar miðalprísbroytingarnar. Broytingar í prísum á ymiskum vørum og tænastum ávirka húsarhaldini ymiskt, tí er tað eisini ójavnt, hvussu prísbroytingar í ymsum vøru- og tænastubólkum ávirka brúkaraprístalið. Hvussu stóra ella lítla ávirkan prísbroytingarnar í teimum ymisku vørubólkunum hava á brúkaraprístalið, er treytað av vektargrundarlagnum. Vektargrundarlagið er grundað á nýtslumynstrið hjá húsarhaldunum, sum er kannað umvegis skráir, serliga innflutnings- og mvg-skránna, og við spurningum til innflytarar og veitarar um býtið av sølu teirra til ávikavist smásølu/húsarhald og vinnu, stovnar og onnur. Serstøk spurnakanning er gjørd fyri býlisútreiðslur. Eisini eru upplýsingar um nýtslumynstrið hjá húsarhaldum í Íslandi og Danmark nýttar í ávísum førum.

Virðið á einum prístali verður eitt grundtíðarskeið sett til 100, og virðið á prístalinum onnur tíðarskeið vísir miðal prosentvísu prísbroytingina samanborna við grundtíðarskeiðið.

Tað finnast onnur sløg av prístølum, m.a. prístal fyri húsarhaldsnýtslu og út- og innflutningsprístal. Úrvalið av vørum og tænastum, sum prístalið fevnir um, avger slagið av prístali. Brúkaraprístalið var fyrr, heldur misvísandi, rópt fyri prístalið. Hetta varð broytt um aldarskiftið, tá vektargrundlagið undir brúkaraprístalinum varð broytt.

Rotate phone
Snara telefonini á, so síggjast grafarnir betri