BTÚ og høvuðstøl
07. okt 2025
0,8 prosent realur búskaparvøkstur í 2024
Bruttotjóðarúrtøkan er mát fyri samlaðu virðisskapanina í einum landi. Tá bruttotjóðarúrtøkan er gjørd upp í føstum prísum, ber til at máta, um mongdin av framleiddum vørum og tænastum veksur ella minkar, uttan mun til prísgongdina. Árliga broytingin í bruttotjóðarúrtøkuni í føstum prísum er mátið fyri realan búskaparvøkstur.
Búskapurin veksur við minni ferð
Bruttotjóðarúrtøkan í føstum prísum vaks 0,8 prosent í 2024. Føroyski búskapurin kom væl fyri seg eftir altjóða afturgongdina, sum stóðst av koronufarsóttini. Búskaparvøksturin hevur ligið omanfyri trý prosent árini 2021 til 2023. Sostatt er ferðin á búskapinum ikki eins høg nú, sum hon hevur verið.
[px-graph-1]
Stígur í fleiri evropeiskum búskapum
Til ber at sammeta gongdina í føroyska búskapinum við búskapargongdina í øðrum londum.
Miðal búskaparvøksturin fyri ES-lond var 1,0 prosent í 2024. Búskaparvøksturin í Svøríki var hin sami, sum í Føroyum, nevniliga 0,8 prosent. Búskaparvøksturin í Finnlandi var 0,4 prosent. Íslendski búskapurin hevur verið fyri afturgongd í 2024 - afturgongdin var 1,0 prosent.
[px-graph-3]
Hinvegin hevur framgongd bæði verið í donskum og norskum búskapum í 2024. Búskaparvøksturin í Danmark var 3,5 prosent og 2,1 prosent í Noregi.
Tænastuvinnan størst vakstrarískoyti
Myndin niðanfyri vísir vakstrarískoytið býtt á yvirskipaðu vinnubólkarnar árini 2009 til 2024. Her sæst, hvussu stóra ávirkan gongdin í ymsu vinnugreinabólkunum hava á samlaðu árligu broytingina í realu bruttovirðisøkingini. Tænastu- og tilfeingisvinnan høvdu positivt vakstrarískoyti til realu virðisøkingina í 2024.
Í 2024 var vakstrarískoytið frá tænastuvinnum 1,5 prosent og hjá tilfeingisvinnum 1,3 prosent. Framleiðsluvinnan hevði negativt vakstrarískoyti á 2,1 prosent í 2024.
BTÚ í ársins prísum nærkast 28 milliardum krónum
Bruttotjóðarúrtøkan mátað í ársins prísum vaks 2,9 prosent ella 775 milliónir krónur í 2024. Bruttotjóðarúrtøkan í ársins prísum er sostatt 27,9 milliardir krónur. Tað er 513 túsund krónur fyri hvønn íbúgva.
[px-graph-2]
Stutt um tjóðarroknskapin
Tjóðarroknskapurin er bæði ein heildarmynd av búskapinum, ein sundurgreinað lýsing av viðskiftum millum búskaparligu geirarnar í samfelagnum, umframt viðskifti Føroya við umheimin. Bruttotjóðarúrtøkan, ið er mát fyri samlaðu virðisskapanina í landinum eitt ávíst tíðarskeið, er eitt av lyklatølunum í tjóðarroknskapinum.
Tjóðarroknskaparmát í føstum og ársins prísum
Til ymisk endamál kann tað hava størri týdning at síggja mongdarbroytingar í tjóðarroknskapinum heldur enn gongdina í ársins prísum.
Bruttotjóðarúrtøkan (BTÚ) og bruttovirðisøkingin (BVØ) í føstum prísum og realur búskaparvøkstur
BTÚ og BVØ kunnu gerast upp í føstum prísum (leinkjað virði) fyri at lýsa mongdarbroytingar. Tá er prísvøkstur drigin frá. Gongdin í BTÚ í føstum prísum (leinkjað virði) er mát fyri búskaparliga realvøksturin.
Fastir prísir (leinkjað virði) er ein mongdaruppgerð, har vektargrundarlagið broytist so hvørt og er grundað á prísirnir í árinum fyri. Leinkjað verður við nýggjum støðisárið leypandi hvørt ár, men tilvísingarárið er tað sama.
BTÚ í ársins prísum
BTÚ gjørd upp í ársins prísum merkir, at BTÚ er mátað í galdandi prísum í árinum.
Vakstrarískoyti vísir ískoyti frá vinnugreinabólkunum til broytingina í samlaðu virðisøkingini.
Tjóðarroknskapurin við smærri rættingum
Í samband við útgávu av tjóðarroknskapinum frá í ár var gjørd ein minni endurskoðan av tjóðarroknskapinum fyri árini frá 2021 til 2023 í samband við at fleiri og neyvari hagtøl gerast tøk. Ávirkanin av hesum er ymisk frá einum ári til annað, men yvirskipað er myndin óbroytt.